รองศาสตราจารย์เอกชาติ  จันอุไรรัตน์

ขึ้นชื่อว่าอิตาลีคงไม่มีใครกล้าปฏิเสธสุดยอดแฟชั่น รถยนตร์ เครื่องประดับ อาหาร รวมไปถึงการตกแต่งภายในสไตล์อิตาเลียน แต่สำหรับฉบับนี้ผมจะพาท่านย้อนกลับไปสู่ยุครุ่งเรืองแห่งโรมันที่สร้างอาณาจักรครอบคลุมไปทั่วยุโรปและเอเซียรวมถึงตะวันออกกลาง ช่วงที่ย้ายกรุงโรมมาอยู่ที่กรุงคอนสแตนติโนเปิล ประเทศตุรกี โดยมีวิหารฮาเกียโซเฟียเป็นสักขีพยาน เมื่อประมาณปี คศ. 543 ด้วยอิทธิพลการตกแต่งในสไตล์ไบเซนไทน์ที่มักใช้โมเสกมาเป็นวัสดุประดับตกแต่งเป็นภาพฝาผนัง รวมทั้งแผ่นกระจกสีหรือที่เราเรียกว่าสเตนกลาส ในความคุ้นเคย วิวัฒนาการของโรมและชาวโรมันได้รับอิทธิพลจากกรีกมามากพอสมควรในช่วงแรก ๆ แต่จากนั้นมาก็เริ่มค้นหาสไตล์ของตัวเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการนำคอนกรัตมาใช้ในการก่อสร้าง และหลังคาโดมที่โดดเด่น นอกจากนั้นยังมีท่อลำเลียงน้ำและสะพาน (aqueduct and bridges) สร้างไว้เพื่อบริการน้ำสะอาดแก่ประชาชนในอาณาจักรโรมัน  กรุงโรมมีท่อลำเลียงน้ำจากลำธารไปสู่ตัวเมือง ทั้ง 12 แห่ง และแยกไปตามอาคารต่าง ๆ ด้วยท่อตะกั่ว ท่อดินเผา หรือท่อไม้ ตามที่สาธารณะก็บริการน้ำพุ ท่อน้ำลำเลียงส่งน้ำที่มีชื่อเสียง คือ ท่อลำเลียงน้ำปองต์ ดู การ์ด (Pont-du-Gard) ที่เมืองนีมส์ (Nimes) อยู่ทางตอนใต้ของประเทศฝรั่งเศส  การก่อสร้างใช้ระบบอาชหรือส่วนโค้ง ส่วนเฟอร์นิเจอร์ก็มีการแกะสลักลวดลายทำด้วยโลหะ ทอง และไม้ ฯลฯ

 
ที่มา : Whiton. 1976 : 29.

โดยในช่วงแรกชาวอีทรัสคันเป็นชนชาติที่มีความเจริญรุ่งเรืองพร้อม ๆ กับเมืองอื่นในประเทศได้เข้าปกครอง  งานเฟอร์นิเจอร์จึงได้รับอิทธิพลจากศิลปะกรีก  เก้าอี้ที่นิยม คือ เก้าอี้ทรงเอ็กซ์ (X) พับได้ เพื่อตอบสนองกับการเคลื่อนย้ายกำลังรบ เก้าอี้นั่งยาว (Couch) ใช้ในการพักผ่อนและรับประทานอาหารที่มีความยาวประมาณ 3 ที่นั่ง ถ้าใช้นั่งพักผ่อนจะบุด้วยเบาะรองนั่ง ที่ทำด้วยฟางหุ้มด้วยผ้าที่ทำให้นั่งสบายมีหมอนสำหรับรองแขน  จะนั่งในลักษณะกึ่งนั่งกึ่งนอน บางครั้งประดับประดาด้วยผ้าห้อยลงมาเพื่อให้ดูหรูหรา เก้าอี้รับประทานอาหารจะใช้กับโต๊ะยาวหรือ โต๊ะกลมขนาดเล็ก สามารถเคลื่อนย้ายไปมาได้   

ม้านั่งเตี้ยแบบพับได้ (folding stool) เป็นม้าเตี้ยทำด้วยไม้ทำเป็นเก้าอี้ขาโค้งไขว้กันแบบตัวเอ็กซ์ (X) โครงขาเก้าอี้จะมีลักษณะโค้ง ทำให้ดูอ่อนช้อยสวยงามขึ้นกว่าของอียิปต์หรือกรีก นอกจากการใช้ไม้มาทำเฟอร์นิเจอร์ ยังนำวัสดุอื่นมาประกอบในงาน เช่นการใช้บรอนซ์และหินอ่อนในงานเฟอร์นิเจอร์ จึงทำให้ดูหรูหรา  ตกแต่งด้วยลวดลาย ด้วยอุ้งเท้าสิงห์ อุ้งเท้าสัตว์ หน้าคน  หน้าสัตว์  ฯลฯ    

เก้าอี้เดี่ยวขาโค้ง ลักษณะเก้าอี้ทำด้วยไม้ มีพนักพิงโค้ง ขาโค้งออกมีฐานรับขาโค้งนั้น ๆ  เตียง (Roman bed) ทำด้วยไม้มีขาอยู่ 2แบบ คือสี่เหลี่ยมที่มีการเลียนแบบลักษณะมาจากเสาแบบไอโอนิค และขาไม้กลึง ลักษณะเตียงจะมีการยกด้านใดด้านหนึ่งที่ไว้หนุนศีรษะขึ้น ตกแต่งด้วยหมอนอิง และผ้าคลุม โต๊ะ โครงสร้างของโต๊ะ จะเป็นลักษณะสี่เหลี่ยม  โครงสร้างแข็งแรงใช้ประกอบกับเตียง  หรือเก้าอี้  โต๊ะกลม (marble table) จะทำด้วยขาโลหะ หรือบรอนซ์ ด้านบนโต๊ะใช้แผ่นหินอ่อน  ทรงกลม  หรือทรงสี่เหลี่ยมเป็นพื้นโต๊ะ

 
ที่มา : Miller.2005 : 22. ; Speltz. 1959 : 86-87.

การออกแบบเครื่องประดับ ภาชนะใส่ของ เครื่องแก้ว เชิงเทียน ตะเกียง โต๊ะสามขา ถ้วยโลหะผสม มักออกแบบให้มีหน้าของสัตว์ หรือขาสัตว์ ตัวสัตว์ ใช้ประกอบในเฟอร์นิเจอร์ หรือผลิตภัณฑ์นั้น ๆ

  มีดสั้นตกแต่งด้วยไม้ทองบรอนซ์  และหีบใส่ของทำด้วยบรอนซ์สำหรับใส่เครื่องใช้สตรีและเครื่องประดับ
ที่มา : Adams.2004 : 79 ; Miller. 2005 : 22.

งานออกแบบผลิตภัณฑ์และเฟอร์นิเจอร์ของกรีกและโรมัน จะมีลักษณะคล้ายคลึงกันจนบางชิ้นงานแยกกันไม่ออก เพราะเกิดขึ้นในยุคสมัยใกล้เคียงกัน และชาวโรมันยังคงเห็นว่าศิลปกรีกเป็นศิลปะที่งดงาม จึงนำศิลปะกรีกมาเป็นแบบอย่างคริสต์ศาสนาเป็นศาสนาที่สำคัญ ซึ่งโรมและคอนสแตนติโนเปิลนับถือเหมือนถือเหมือนกัน แต่เนื่องจากมีสภาพของสังคม เศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ ทำให้เกิดการทะเลาะเบาะแว้งเกี่ยวกับพิธีกรรมและการตีความในพระคัมภีร์ เป็นสาเหตุให้ศาสนาคริสต์เกิดการแตกแยกออกเป็น 2 นิกาย คือ นิกายโรมันคาธอลิก (ทางดินแดนตะวันตก) และนิกายออร์โธดิกซ์ (ทางดินแดนตะวันออก) ต่างฝ่ายต่างมีประมุขศาสนาของตนเอง

จากการขัดแย้งทางศาสนาบ่อยครั้ง มีการทำลายรูปเคารพต่าง ๆ นอกจากนี้ภาษาที่ใช้แตกต่างกันออร์โธดอกซ์ใช้ภาษากรีก โรมันคาทอลิกใช้ภาษาลาติน ต่อมาผู้นิยมภาษากรีกมีมากกว่าจึงทำให้ภาษากรีกเป็นภาษาที่ใช้ในกรุงคอนสแตนติโนเปิล ด้านกฎหมายมีการออกกฎหมายควบคุมเศรษฐกิจโดยรัฐ เช่น การออกกฎหมายห้ามนายจ้างเอารัดเอาเปรียบลูกจ้าง ห้ามประชาชนเปลี่ยนอาชีพออกกฎหมายควบคุมัตถุดิบและเครื่องอุปโภคบริโภคต่าง ๆ (สุณี   ธนาเลิศกุล (บก.).2547 : 240-249)
ส่วนด้านการค้า เป็นดินที่ผลิตเครื่องอาวุธยุทธโธปกรณ์ต่าง ๆ เช่น เสื้อเกราะ อาวุธ นอกจากนี้ยังทำเครื่องมือเครื่องใช้ด้วยโลหะและผลิตภัณฑ์สำริดด้วย มีการเลี้ยงไหมเพื่อการทอผ้าไหม โดยรัฐเป็นผู้ผูกขาดการค้าและการผลิต ด้านสังคม มีการรับวัฒนธรรมเฮเลนนิสติกของกรีกไว้มากจึงมีการผสมผสานวัฒนธรรมและสังคม ระหว่างทางดินแดนตะวันตกและตะวันออก เช่น การคลั่งไคล้กีฬาที่แสดงออกถึงการทารุณกรรม มีการปกครองและพิธีกรรมทางศาสนาแบบต่างๆ เป็นต้น

ครับสไตล์ย้อนยุคแบบอียิปต์ กรีก โรมัน กำลังกลับมาได้รับความนิยมในอีกรูปแบหนึ่งด้วยเทคนิค วัสดุ สีสันที่ทันกับยุคสมัย จึงใคร่เชิญชวนผู้ที่สนใจอาจหันมาลองตกแต่งแบบผสมผสานกันบ้างก็ไม่เลวเลยทีเดียวครับ

Popularity: 23%