โดย รองศาสตราจารย์เอกชาติ จันอุไรรัตน์

..ในช่วงต้นยุคทศวรรษที่ 60 นับเป็นยุคที่ผู้คนต่างคลั่งไคล้สีสันสดใสในรูปทรงอิสระ เบาบาง คงทน เหนียวแน่น และความหลากหลายในด้านประโยชน์ใช้สอย อีกทั้งดูแลทำความสะอาดง่ายของงานผลิตภัณฑ์ที่ทำขึ้นจากพลาสติก โดยมีสหรัฐอเมริกาและตามมาด้วยญี่ปุ่นที่เป็นคู่แข่งขันกันพัฒนา

สินค้าแทบทุกประเภทตั้งแต่เครื่องใช้ไฟฟ้า เครื่องเรือน ของใช้ภายบ้านประเภทต่างๆเช่น จาน ชาม ถ้วย ช้อน ตะกร้าใส่ของ เก้าอี้ ทีวี พัดสม และอีกสารพัด ล้วนผลิตขึ้นจากเครื่องจักรด้วยการฉีด อัด ขึ้นต้นแบบ แม่พิมพ์ ที่สะท้อนยุคอุตสาหกรรมการบริโภค จนกล่าวได้ว่าเป็นสัญลักษณ์ของยุคพลาสติกอย่างจริงจัง หลังจากที่เริ่มก่อร่างสร้างตัวมาตั้งแต่ยุค 50 จนพัฒนาก้าวล่วงเข้าสู่ทศวรรษที่ 70 ก่อนที่งานประเภท โลหะ อลูมิเนียม สเตนเลส และวัสดุจำพวกโพลีฯ ทั้งหลายที่เกิดขึ้นจนกลับมาเป็นที่นิยมในยุคเรทโทรในปัจจุบันที่ยังคงค้างติดลมบนอยู่ในกระแสงานตกแต่งภายใน

 

การพัฒนาเม็ดพลาสติกในโรงงานอุตสาหกรรม ที่นำกากของเหลือจากการกลั่นน้ำมันปิโตรเคมีมาทดลองผสมผสานสารด้วยวัสดุหลากหลายในกระบวนการผลิตก่อเกิดผลิตภัณฑ์อันทันสมัยที่ก้าวล้ำยุคจนถึงปัจจุบันอันก่อเกิดสารคาร์บอนที่ส่งผลกระทบต่อสภาวะโลกร้อนในปัจจุบันในหลายระดับทั้งสภาพภูมิอากาศ การเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศน์ของธรรมชาติ อุณหภูมิแปรผัน ปรากฏการณ์เอลนิโย เหล่านี้ ล้วนเป็นผลกระทบจากเทคโนโลยีอุตสาหกรรมแทบทุกประเภท ยังไม่รวมถึงการทำลายสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติที่นับวันระบบนิเวศน์จะเปลี่ยนแปลงไป โดยแลกมาซึ่งเทคโนโลยีทันสมัยทั้งในด้านคุณสมบัติที่เบาบางแต่ทนทาน เหนียวแน่นแต่ยืดหยุ่น ฯลฯ โดยผลิตภัณฑ์ที่มีชื่อเรียกต่างกัน เช่น โพลีพรอพเพอรีน คาร์บอนไฟเบอร์ เคฟส่า เทฟล่อน พีอี หรือแม้กระทั่ง งานพีวีซี ทั้งหลายเป็นต้น

อย่างไรก็ตามเราคงไม่สามารถปฏิเสธความเป็นยุคใหม่แห่งพลาสติกได้ เนื่องจากสามารถทดแทนลดทอนการทำลายทรัพยากรธรรมชาติที่เผาผลาญกันอย่างฟุ่มเฟือยในปัจจุบัน รวมถึงทั้งสามารถเลียนแบบได้เสมือนจริงและคงทนต่อการใช้งานกว่าวัสดุธรรมชาติก็ตาม ซึ่งดูเหมือนว่าจะเป็นข้อดีมากกว่าข้อเสียหลายด้านหากใช้งานอย่างคุ้มค่า ไม่เหลือทิ้งเป็นเศษขยะ โดยแยกแยะได้ระหว่างสารอันตรายกับปลอดภัย โดยเฉพาะของเล่นเกี่ยวข้องกับวัยเด็กและมีการนำมาผลิตทดแทน รีไซเคิล ได้อย่างสมดุล

สำหรับคนในโลกยุคปัจจุบันทั้งที่ปฏิเสธหรือหลงใหลคลั่งไคล้ในวัสดุเทคโนโลยีล้ำสมัยเหล่านี้ ต่างพากันชื่นชมและรอคอยนวัตกรรมของผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ที่จะออกสู่ตลาด ไม่อาจหลีกเลี่ยงบรรดานวัตกรรมเครื่องใช้เครื่องตกแต่งภายในบ้าน จนบางทีลืมหันไปรอบตัวภายในบ้านปรากฏว่าผลิตภัณฑ์ของใช้ตกแต่งบ้านแทบทุกชิ้นทำจากพลาสติกแทบทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็น ตู้เย็น ทีวี คอมพิวเตอร์ เครื่องเล่นเกมของเล่นเด็กและผู้ใหญ่ โต๊ะเก้าอี้ จานชาม มุ้งลวด กรอบวงกบหน้าต่าง บานประตู เสื้อผ้าอาภรณ์ที่สวมใส่รวมไปถึงสีทาบ้านทั้งภายนอกและภายในที่ก็ใช้สีน้ำพลาสติก ฯลฯ

ส่วนที่เหลือผสมผสานอยู่ในบ้านบางส่วนก็มักเป็นโลหะและไม้ธรรมชาติ ที่ไม่น่าจะมากไปกว่า 20 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งสภาพความเป็นอยู่เช่นนี้ได้ค่อย ๆ กัดกร่อนความละเอียดอ่อนภายในจิตใจที่ใฝ่หาความเป็นธรรมชาติมากขึ้น โดยความเป็นสัจจะของวัสดุธรรมชาติค่อย ๆ หายไปทีละน้อยจากการเปลี่ยนแปลงของเก่าเป็นใหม่ภายในที่อยู่อาศัย และนำพามาซึ่งความทันสมัยแต่ขาดหัวใจที่แฝงความรู้สึกอบอุ่นอันแท้จริงอยู่ในการดำรงชีวิต สะท้อนได้จากบ้านพักตากอากาศทั้งทะเล ภูเขา ยังคงอยู่ในความนิยมไม่เสื่อมคลาย ส่วนสำหรับผู้ที่มีบริเวณดินด้านหน้า ด้นข้างหรือหลังบ้านก็ตาม อย่าหันไปเทปูนปูกระเบื้องรอบบ้านกันเสียหมดละครับ หันมาปลูกสวนพืช ผัก ผลไม้ สมุนไพรกันไว้บ้างก็ดีนะครับ เดี๋ยวบ้านและคนจะขาดความใกล้ชิดและเป็นโรคภาวะกระทบกับความร้อนและแสงสะท้อนภายในบรรยากาศ (Heatstroke) กันทั่วทั้งประเทศในช่วงเทศกาลฤดูร้อนตอนนี้ เหลือพื้นที่สักหน่อยปลูกต้นไม้ใหญ่ให้ร่มเงา ขุดบ่อน้ำ เพื่อกรองแสงฝุ่นและความร้อนเข้าบ้านโดยตรง รวมถึงการได้สัมผัสกับธรรมชาติที่ซ่อนอยู่ในจิตวิญญาณของความเป็นมนุษย์กันพอหอมปากหอมคอก็ยังดีนะครับ ถึงกับเรียกได้ว่าติดต่อสัมผัสกับธรรมชาติ (Natural Stroke) และไม่ต้องกลัวโรคปลวกจะขึ้นบ้านกันจนถึงขั้นหวาดระแวงมากเกินไปนักนะครับ ตราบใดที่เสา คาน พื้น บานประตู วงกบ และเฟอร์นิเจอร์ติดตายชั้นล่าง รวมถึงโครงฝ้าและผนังไม่ได้ใช้ไม้เนื้ออ่อนเป็นอาหารล่อใจ

 

ทั้งหมดนี้เป็นการรักษาสภาวะสมดุลที่คุณต้องสัมผัสกับโลกพลาสติกทั้งในบ้านและที่ทำงานมาตลอดทั้งวันทั้งคืน ช่วยปลุกฟื้นความเอื้ออาทร อ่อนโยน และพึ่งพาอาศัย โดยลดการศัลยกรรมบ้านทั้งภายนอกและภายในให้กลายเป็นพลาสติกมากเกินไปนะครับ ถึงแม้ว่ากระแสนวัตกรรมใหม่ ๆ และกลิ่นไอของงานเรโทรจะยังคงอยู่ต่อไปก็อย่าลืมเปิดใจไว้สำหรับธรรมชาติบ้างก็ดีนะครับ เขียนเรื่องนี้แล้วพาย้อนกลับไปหาบทเพลงอันมีเสน่ห์ของพี่เต๋อ เรวัต พุทธินันท์ที่ยังคงคลอเสียงเพลงรำพันในยุคนั้นจนอันเป็นอมตะว่า “ ดอกไม้พลาสติก ถึงสวยก็ทำด้วยพลาสติก…….ฮีอ…ฮือ พลาสติก…..” เพลงนี้ขอมอบเป็นกำลังใจให้กับผู้ที่อยู่ในวัย 30 ปลาย ๆ และวัย 40 ขึ้นไปล่ะกันนะครับ

สำหรับแนวทางปรับปรุงแก้ไข ได้แก่ การจัดแจกันดอกไม้ ใบไม้สด ไว้ตามจุดต่าง ๆ หากเป็นต้นไม้ในร่มก็จะดีมาก ออกซิเจนจะช่วยลดและกรองกลิ่นสารเคมีและเติมที่เพิ่มความรู้สึกสดชื่นสัมผัสกับธรรมชาติที่วนเวียนกระจายตัวอยู่รอบตัวทั่วบ้านลดลง รวมไปถึงหวาย หิน กรวด ทราย ฯลฯ ก็น่าจะเป็นทางออกที่ดีทางหนึ่งนะครับ….

Popularity: 28%